Create your flash banner free online بلندترین بادگیر جهان در یکی از زیبا ترین باغ های ایرانی یزد - مهندسین معمار

 

مهندسین معمار

به نام یگانه معمار هستی

بلندترین بادگیر جهان در یکی از زیبا ترین باغ های ایرانی یزد
ساعت ۱٠:٥٠ ‎ب.ظ روز ۱۳٩٢/۳/۳  کلمات کلیدی: بادگیر ها

باغ دولت آباد یکی از باغهای معروف ایرانی است که در زمان محمد تقی خان یزدی سرسلسله خاندان خوانین یزد و در زمان کریم خان زند(دوره زندیه) طراحی و ساخته شده است. این باغ از قناتی به همین نام مشروب می شود و جریان آب در باغ استخوان بندی طراحی آنرا تشکیل می دهد.

http://www.uplooder.net/img/image/7/a7e32b7f4a7199901b6de734787cce22/dowlatabad20garden20800.jpg

عناصر متشکله مجموعه دولت آباد یزد را می توان اینگونه برشمرد::


عمارت سر در جنوبی، شترخان و اصطبل ها، عمارت حرمسرا و عمارت هشتی و بادگیر، آشپزخانه، عمارت بهشت آیین، عمارت تالار آیینه سر در اصلی وآب انبار دو دهانه، جالبترین بنای مجموعه را عمارت هشتی و بادگیر تشکیل می دهد که تلفیق جریان آب و هوا به زیباترین شکل صورت گرفته است. بادگیر باغ دولت آباد با 33 متر بلندی از سطح زمین شاهکار مهندسی و نشانه نبوغ معماران یزدی است



بنای این مجموعه به سال ۱۱۶۰ توسط محمدتقی خان بافقی که به خان بزرگ معروف بوده ساخته شده و در حدود ۲۶۰ سال قدمت داشته و محل اقامت حاکم وقت و معاصر با شاهرخ میرزا و کریم خان زند بوده‌است.

این باغ مدتی محل اقامت کریم خان زند در یزد بوده و از نظر طراحی در شمار زیباترین باغهای دوره زندیه و قاجاریه محسوب می‌شود.

آنچه این باغ را در میان باغهای ایرانی شاخص نشان می‌دهد بادگیر مرتفع آن است که با 33.8 متر بلندترین بادگیر جهان شناخته شده از دیگر خصوصیات این بادگیر هشت ضلعی بودن آن که باعث می‌شود باد در هر جهت به راحتی و به سرعت به قسمت زیرین هدایت شود، از سوی دیگر در زیر این بادگیر حوضی قراردارد به طوری که با وزیدن باد به سطح آب حوض، هوای خنکی را در داخل بنا ایجاد می‌کند.

این بنا که میبایست در اختیار نوادگان محمد تقی خان (بزرگ خاندان رحیمی)باشد، توسط میراث فرهنگی تملک شد و در حال حاضر زیر نظر محمد علی معزالدینی (داماد نماینده ولی فقیه) اداره می‌شود.(شجره نامه در کتاب جامع جعفری به چاپ رسیده‌است)

این مجموعه یادگاری است از دوره‌های افشاریه و زندیه که شامل عمارت سردر، ساختمان هشتی و بادگیر، عمارت بهشت آئین و تالار آینه، عمارت تهرانی، آب انبار دو دهانه و باغ ناصر است. فضای سبز باغ درختان میوه مانند انگور و سرو و کاج داشته و همچنین گل‌های محمدی و سرخ نیز در باغ دیده می‌شوند.

در اصلی این مجموعه در خیابان شهید رجایی قرار گرفته‌است و در دیگری که در بلوار دولت آباد قرار دارد ورودی نداشته و تقریباً در دست مرمت و بازسازی است. به همین علت تردد از در اصلی انجام می‌گیرد. هنگام ورود از یک هشتی نسبتاً بزرگ عبور می‌کنیم که محل ارائه و فروش صنایع دستی از قبیل سفال است. فضای داخلی باغ تقریباً سبز است و تا حدودی باغ فین کاشان را در ذهن بیننده تداعی می‌کند. با این تفاوت که باغ فین کاشان معمورتر جلوه می‌کند در حالی که باغ ناصر به رغم اینکه حتماً متولی دارد به نظر می‌رسد که از آبیاری خوبی برخوردار نیست و خشک دیده می‌شود.

روشنایی باغ در شب توسط لامپ‌هایی که در داخل فانوس گذاشته شده و به فواصل معین در اطراف قرار گرفته‌اند تامین می‌شود که منظره زیبایی را نیز ایجاد می‌کند. درهای ساختمان اصلی از چوب و به صورت کنده کاری دیده می‌شود و در داخل بنا اتاق‌های متعددی قرار دارد که در اکثر این اتاق‌ها حوضی قرار گرفته و درهای یکی از اتاق‌ها که رو به حیاط و باغ باز می‌شود، با شیشه‌های رنگارنگ با طرح‌های زیبا مزین شده که در هنگام وجود خورشید و پرآب بودن حوض منظره زیبایی از نقاط رنگی منعکس شده را بر روی حوض مرمرین به نمایش می‌گذارد. در یکی دیگر اتاق‌ها بادگیر معروف دولت آباد قرار دارد که با ارتفاع زمین ۳۳ متر از زمین بلندترین بادگیر از نوع خود بوده و به خوبی کولر می‌تواند خنکی ساختمان را تامین کند.

در یادگارهای یزد ، نوشته ایرج افشار آمده است که مطالعه تواریخ قدیم یزد نشان می دهد که باغ های مهم و بزرگ و زیبا از قدیم ترین ایام در آنجا ساخته می شده و ذکر بسیاری از آنها در آن کتب موجود است. از جمله در تاریخ جدید یزد از سی باغ نام رفته است. ولی افسوس که اثری از هیچکدام از آنها اکنون برجای نیست. باغ دولت آباد یزد ازنمونه باغ های بزرگ ایران است که در سال 1160 هجری قمری « دوره زندیه» بنا گردیده است. بادگیر مرتفع و زیبای آن با ارتفاع 33 متر از سطح زمین بلندترین بادگیری است که تاکنون شناسایی شده است. این باغ بزرگ یکی از بنیادها و آبادانی های محمدتقی خان مشهور به خان بزرگ، سر سلسه خاندان خوانین یزد و مرد مقتدر آن عهد است. او ابتدا قناتی با نام دولت آباد ایجاد کرد و سپس از آب آن قنات باغ دولت آباد را به وجود آورد. قنات تاریخی عظیم و مهم دولت آباد دارای قدمتی بیش از دویست سال است که از احداث پنج رشته قنات تشکیل شده است.

http://www.uplooder.net/img/image/80/4314e79a087819c66662589d9524f731/bagh_dolatabad_6075.jpg

باغ دولت اباد یزد زمانی به عنوان سرباز خانه یزد مورد استفاده قرار می گرفته که براثر بی لیاقتی مدیران وقت لطمات زیادی به این بنای زیبا وارد نموده بودند که با عشق و مدیریت زنده یاد  استاد کریم پیرنیا بزرگمرد وپدر معماری سنتی ایران این بنا بازسازی و به حالت اولیه برگشت که استاد پیرنیا در خاطرات خود از این جریان اینگونه می گوید:

بنای دیگری که به کمک عکس با ارزشی آن را احیا کردیم « باغ دولت آباد » یزد .
 از زمان جلال الدوله به باغ و اجزای آن آسیبهای فراوانی وارد شده بود .
 ارسی های آن را کنده بودند و جای آن سه دری گذاشته بودند .
 زمانی که باغ سربازخانه بوده است لطمات دیگری به آن وارد شده بود از جمله تخریب بادگیر آن بود .
برای نمونه بادگیر باغ را از ترس اینکه فرو ریزد و ساختمان زیر آن را خراب کند، کنده و برداشته بودند.
 خوشبختانه با پیدا کردن دو عکس از زمان جلال الدوله ( پسر ظل السلطان  حاکم یزد ) توانستیم اطلاعات مفیدی به دست آوریم .
 در عکس ها جلال الدوله ، خان بزرگ یزد در وسط باغ و در دو حالت ، یکی به طرف بادگیر و یکی به طرف هشتی دیده می شود .
بر اساس این عکس ها ما بادگیر را دوباره ساختیم و ارسی ها را در جای خود گذاشتیم ، سر در را نیز احیاء نمودیم .

http://www.uplooder.net/img/image/11/288c578ed63f19ff024d36ac12b7ed44/untitled-110-230x300.jpg

عملیات مرمت و بازسازی باغ دولت آباد از سال 1348 توسط دفتر فنی سازمان ملی حفاظت آثار باستانی آغاز شد و تا سال 1316 ادامه داشته است. بخش هایی از مجموعه که مورد مرمت قرار گرفت عبارتند از: عمارت تالار آیینه، عمارت مستخدمین، آشپزخانه ها، عمارت تهران، قسمت ساباط و آب انبار عمارت حرمخانه، عمارت بادگیر و عمارت سرو، عمارت بهشت آیین، همچنین در فاصله سال های 1355 تا 1361 عملیات باغسازی و محوطه سازی در این باغ تاریخی صورت پذیرفت.

از سال 1348 تا 1364 وزارت فرهنگ و هنر این باغ را از اداره اوقاف اجاره نموده و در اختیار دفتر حفاظت آثار باستانی کشور قرار داد. در حال حاضر باغ در اختیار متولی موقوفه قرار دارد.بادگیر باغ دولت آباد یزد بلند ترین بادگیر جهان است

http://www.uplooder.net/img/image/17/cc58eb86aba48bc96b91abea974d2f43/dowlatabadbuildingviewgarden.jpg

 باغ دولت آباد یزد از بناهای زیبای دوران زندیه است که پس از گذر سالهای بسیار هنوز همچون نگین سبزی در دل کویر می‌درخشد.